-अनेसास बेल्जियम

“जसले आफ्नो भाषा र संस्कृति बिर्सन्छ, उसले आफ्नो अस्तित्वको जग नै भत्काउँछ।” – यो भनाइले जस्तै विश्वका महान् भाषाविद्हरूले सधैं के कुरामा जोड दिएका छन् भने, भाषा केवल सञ्चारको माध्यम मात्र होइन, यो एउटा जातिको ऐना र पहिचानको मेरुदण्ड हो। यही मेरुदण्डलाई बलियो बनाउन अहोरात्र खट्ने एक महान् साधकको नाम हो— पदम बहादुर गुरुङ ‘प्रवासी’। लमजुङको माटोमा जन्मिएर हाल बेल्जियमलाई कर्मथलो बनाउनुभएका गुरुङले प्रवासमा रहेर पनि आफ्नो जरा (Root) लाई बिर्सनुभएको छैन, बरु त्यसलाई सिञ्चित गर्ने काम गरिरहनुभएको छ।

लेखक ‘प्रवासी’ का कृतिहरू केवल अक्षरका संकलन मात्र होइनन्, ती त ज्ञानका मशाल हुन्। सन् २०१० मा प्रकाशित उहाँको ‘बेसिक शब्द अर्थ संग्रह’ (नेपाली, अंग्रेजी, डच र गुरुङ) ले चित्रसहितको प्रस्तुतिमार्फत भाषा सिकाउने एउटा क्रान्तिकारी मार्ग प्रशस्त गरेको छ। विशेषगरी नेदरल्याण्ड्स र बेल्जियममा रहेका नेपाली र गुरुङ भाषीहरूका लागि यो पुस्तक एउटा जीवन्त पाठशाला बनेको छ।
त्यस्तै, उहाँको सन् २०२३ को नवीनतम कृति ‘गुरुङ भाषा र सांस्कृतिक जनजीवन’ ले त अनुसन्धानको नयाँ उचाइ छोएको छ। नेपाली, गुरुङ र डच भाषाको त्रिवेणी रहेको यो पुस्तक गुरुङ जातिको इतिहास, भौगोलिक परिचय, शारीरिक बनावट, वंश थर र मौलिक संस्कार (घाटु, चाडबाड र धार्मिक विश्वास) बुझ्न चाहने जो कोहीका लागि एक ‘इन्साइक्लोपिडिया’ नै हो। श्रीमती बबिता गुरुङको प्रकाशकत्वमा निस्किएको यो पुस्तकले इतिहासका विद्यार्थी र संस्कृतिप्रेमीहरूलाई एउटै थलोमा सम्पूर्ण जानकारी उपलब्ध गराउँछ।
लेखकको महानता उहाँको व्यवहारिक सोचमा पनि झल्किन्छ। युरोपमा रहेर स्थानीय भाषाको कठिनाइका कारण गाडीको लाइसेन्स लिन नपाएका नेपालीहरूका लागि उहाँले लेख्नुभएको ‘कार चलाउन सिक्ने गाइड बुक’ (नेपाली, अंग्रेजी र डच भाषामा) एउटा ठूलो गुन हो। यसले उहाँको सामाजिक उत्तरदायित्व र परोपकारी भावनालाई स्पष्ट पार्छ।
यी पुस्तकहरू किन हरेकको घरमा हुनुपर्छ?
आजको भूमण्डलीकरणको युगमा हाम्रा छोराछोरीले आफ्नो मातृभाषा बिर्सँदै गएका छन्। यस्तो बेला पदम बहादुर गुरुङका पुस्तकहरूले हाम्रो पहिचानलाई जोगाइराख्न मद्दत गर्छन्। उहाँका शब्दकोश र सांस्कृतिक पुस्तकहरू केवल दराजमा सजाउनका लागि होइनन्, बरु आफ्ना पुर्खाको इतिहास र भाषाको गौरव भावी पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्नका लागि अनिवार्य छन्।
अन्त्यमा, पदम बहादुर गुरुङ ‘प्रवासी’ जस्ता निस्वार्थी लेखकको सम्मान गर्नु भनेको हाम्रो आफ्नै भाषा र संस्कृतिको सम्मान गर्नु हो। उहाँको यो अतुलनीय मिहिनेत र योगदानलाई कदर गर्दै उहाँका पुस्तकहरू सङ्ग्रह गर्नु र पढ्नु हामी सबैको दायित्व हो। वास्तवमै, यी पुस्तकहरू ज्ञानका भोकाहरूका लागि उपहार र आफ्नो पहिचान खोज्नेहरूका लागि एउटा बलियो आधार हुन्।