काठमाडौं, २०८२ वैशाख ७ — शब्द, संवेदना र अनुभूतिका सूक्ष्म तरंगहरूले भरिएको एक सांस्कृतिक साँझमा कवि सन्तोषी पाण्डेको प्रथम कविताकृति ‘सुमेरण’ सार्वजनिक भएको छ। अनामनगरस्थित डालो रेष्टुरेन्टको आत्मीय परिवेशमा सम्पन्न उक्त समारोह साहित्यिक ऊर्जाले स्पन्दित देखिन्थ्यो।

साहित्यिक पत्रकार संघका अध्यक्ष राधेश्याम लेकालीको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा विविध साहित्यिक व्यक्तित्वहरूको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो। समालोचक प्रमोद प्रधान, शारदा मासिकका सम्पादक कवि विमल भौकाजी, कविकी माताश्री देउसदा पाण्डे, दाजु पवनजङ्ग पाण्डे तथा भुँडीपुराण प्रकाशनका प्रमुख केशव पराजुली लगायतका व्यक्तित्वहरू मञ्चासीन थिए। उनीहरूको सामूहिक हस्तक्षेपबाट ‘सुमेरण’ को औपचारिक लोकार्पण गरिएको थियो।

लोकार्पित कृतिबारे समालोचनात्मक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्दै प्रमोद प्रधानले कविता केवल शब्दहरूको संयोजन मात्र नभई गहिरो संवेदनालाई अनुभूतिमा रूपान्तरण गर्ने सशक्त माध्यम भएको उल्लेख गरे। उनले कवि सन्तोषीका कवितामा अभियानभन्दा बढी कवि-चेतनाको प्रभाव देखिएको बताउँदै पहिलो कृतिमै अपेक्षित गुणहरूको उपस्थिति रहेको औंल्याए। सङ्ग्रहभित्र समेटिएका ३१ वटै कविताहरू आ-आफ्नै ढंगले सशक्त र प्रतिस्पर्धी रहेको धारणा राख्दै उनले ‘तिम्रो स्वतन्त्रता’ शीर्षकको कविता वाचनमार्फत कृतिको भावभूमि श्रोता समक्ष उजागर गरे।

सभाध्यक्ष लेकालीले नेपाली साहित्यको विश्वव्यापी विस्तारका लागि कृतिहरूको परिष्कृत सम्पादन अपरिहार्य रहेको विचार व्यक्त गरे। उनले कृतिका सम्पादक विमल भौकाजीलाई ‘सूत्रधार’को रूपमा धन्यवाद ज्ञापन गर्दै लामो समय डायरीमा सीमित रहेका कविताहरू पुस्तकाकार रूपमा प्रस्तुत हुनु सुखद उपलब्धि भएको बताए। उनका अनुसार कविता स्वयंमा प्रतिपक्षको स्वर हो—त्यो सत्तासँग पनि संवाद र प्रतिवाद गर्ने आत्मा बोकेको हुन्छ। सन्तोषीका कविताहरू समयसापेक्ष र जीवन्त रहेको उनको निष्कर्ष थियो।

सम्पादक विमल भौकाजीले ‘सुमेरण’ को सम्पादन प्रक्रिया आफूका लागि केवल प्राविधिक कार्य नभई कविताभित्र डुबेर आत्मसात गर्ने एक भावात्मक यात्रा भएको अनुभव सुनाए। उनले सङ्ग्रहका सबै कविताहरू सशक्त र प्रतिस्पर्धी रहेको उल्लेख गर्दै पहिलो कृतिमै परिपक्व अभिव्यक्तिको संकेत देखिएको बताए।

आफ्नो लेखककीय मन्तव्यमा कवि सन्तोषी पाण्डेले ‘सुमेरण’ केवल शीर्षक नभई आफ्नो जीवनको सबैभन्दा आत्मीय सम्बोधन भएको भाव व्यक्त गरिन्। उनका अनुसार कृतिभित्रका प्रत्येक शब्द जीवनका उतारचढावसँग जुध्दै मनभित्र सङ्कलित पीडा, आशा र विश्वासका संवेदनशील अभिव्यक्तिहरू हुन्। उनले ‘अमिट स्मृति’ शीर्षकको मार्मिक कविता वाचन गर्दै दिवङ्गत दाजुप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जलि अर्पण गरिन्।

कार्यक्रममा कवि तथा गीतकार सुमन थापा ‘संगम’ले ‘कविताको जन्म’ शीर्षकको कविता वाचन गरी वातावरणलाई अझ भावुक बनाइन्। प्रकाशक केशव पराजुलीले कृतिको पठनीयता र संवेदनात्मक गहिराइलाई दृष्टिगत गर्दै यसको प्रकाशन गरेको उल्लेख गर्दै लेखकप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरे।

उक्त कार्यक्रममा प्रा.डा. गोविन्दमानसिंह कार्की, राजेश खनाल, श्रीराम राई, शिवप्रसाद भट्टराई, जीवन श्रेष्ठ, शरद प्रधान, डीआर राई, वीरेन्द्र पाठक, त्रिचन्द्र श्रेष्ठ ‘प्रतीक्षा’, नमस्तेलाल भूमि, भीम राना ‘जिज्ञासु’, ऋतु कंडेल, सुमेरण पाण्डे लगायतका साहित्यप्रेमीहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो।

कार्यक्रम सुभाष चन्द्र पौडेल ‘भीमफेदीया’को सजीव सञ्चालनमा सम्पन्न भएको थियो, जहाँ शब्दहरू केवल उच्चारित मात्र भएनन्—ती अनुभूत भए, बाँडिए, र दीर्घकालीन स्मृतिमा रूपान्तरित भए।