‘अग्नि’ महाकाव्यमा श्रमको राजनीति र जात व्यवस्थाको चिरफार

देबी कँडेल/भरतपुर पृष्ठभूमि:नेपाली साहित्यको समकालीन इतिहासमा डा. नवराज लम्सालद्वारा रचित ‘अग्नि’ महाकाव्य (मदन पुरस्कार, २०७८) एउटा युगान्कारी र क्रान्तिकारी कृति हो। यस महाकाव्यले वर्षौँदेखि नेपाली समाजको पिँधमा पारिएका, अपमानित गरिएका

Read More

‘सेतो धरती’ को गम्भीर दार्शनिक समिक्षा: चेतनाको बन्ध्याकरण र प्राकृतिक लयको हत्या

-देवी कँडेल (भरतपुर), नेपाली इतिहास र साहित्यले सधैँ दरबारका ‘राजमाता’ हरूको विलासिता, शक्ति संघर्ष, र सुन्दरी गाथाहरूलाई मात्र केन्द्रमा राख्यो। तर, सेतो धर्ति उपन्यास ती सीमित सम्भ्रान्त महिलाहरूको कथा होइन;

Read More

‘युगकामायण’ खण्डकाव्य: संयुक्त सार तथा समीक्षात्मक भूमिका !

— डिल्ली राम अम्माई (पत्रकार तथा साहित्यकार) खण्डकाव्य-कृतिको संयुक्त सार (Universal Summary): प्रस्तुत ‘युगकामायण’ खण्डकाव्य पूर्वीय दर्शनको महत्त्वपूर्ण पुरुषार्थ ‘काम’ (प्रेम, इच्छा, वासना, प्राकृतिक आकर्षण र सिर्जनात्मक ऊर्जा) लाई केन्द्रमा

Read More

युरोपेली नेपाली साहित्यको इतिहासमा पहिलो ‘मृत्युञ्जय खोज’: एक सैद्धान्तिक समीक्षा

अन्वेषक/लेखक: लालगोपाल सुवेदी समीक्षात्मक कोण: डायस्पोरिक पहिचान, सबाल्टर्न चेतना र ऐतिहासिक अभिलेखीकरण -अनाथ अंकल  समयको गतिसँगै इतिहासका पाटाहरू र साधकहरूको योगदान विस्मृतिको गर्तमा हराएर जान्छन्। भौतिकवाद र चरम व्यस्तताले भरिएको

Read More

सन्नाटाका सुस्केरा : मौनताभित्रको संवेदनाको स्वर

प्रकाश सापकोटा समकालीन नेपाली कविताका एक सशक्त स्रष्टा हुनुहुन्छ । उहाँको जन्म काभ्रे जिल्लामा भएको हो र हाल डेनमार्कमा बसोबास गर्दै साहित्य सिर्जनामा सक्रिय हुनुहुन्छ।   उहाँ मुख्य रूपमा कविता

Read More

चोटिलो प्रहार र चिसो आक्रोशको साङ्गीतिक रसायन: ‘परदेशमा गुमनाम’

✍️ समीक्षक-अनाथ अङ्कल पृष्ठभूमि तथा परिवेश: दुई दशकदेखि निरन्तर नेपाली वाङ्मयको कविता र मुक्तक विधामा साधनारत गुल्मी, चन्द्रकोटको भिरखानीमा जन्मिएर हाल सपरिवार बेल्जियमलाई कर्मथलो बनाएका स्रष्टा हुन्— लोकनाथ शर्मा। त्रिभुवन

Read More

‘उपहार’ मा छल्किएको चेतना र द्वन्द्वात्मक सौन्दर्य(सौन्दर्य चिन्तनबारे )

डिल्ली अम्माई कृति: उपहार (कविता सङ्ग्रह)  पृष्ठभूमि र कविको मानसपटल: कवि ब्रह्मदत्त वाग्ले तनहुँको आदिम माटो ‘क्यामिन’ मा जन्मिएर, चितवनको सुसेली सुन्दै युरोपको आधुनिक भौतिकतामा हुइँकिएका स्रष्टाको पछिल्लो कडी हो—

Read More

युगान्तकारी सङ्कल्प र निष्कर्षको सागर: ‘निरपेक्ष अस्तित्वको खोज'(एक अनुभूतिमय समीक्षा)

देबी कँडेल /चितवन नेपाली डायस्पोराका यस्ता एक अनौठा स्रष्टा हुन् डिल्ली अम्माई (अनाथ अङ्कल), जो केवल वर्तमानका लागि लेख्दैनन्; बरु युगौँ पछि फुल्ने फूलहरूको भविष्य समेत लेख्छन्। सम्भवतः त्यसैले होला,

Read More

भाषा र संस्कृतिका सारथि: पदम बहादुर गुरुङ ‘प्रवासी’

-अनेसास बेल्जियम “जसले आफ्नो भाषा र संस्कृति बिर्सन्छ, उसले आफ्नो अस्तित्वको जग नै भत्काउँछ।” – यो भनाइले जस्तै विश्वका महान् भाषाविद्हरूले सधैं के कुरामा जोड दिएका छन् भने, भाषा केवल सञ्चारको

Read More

म भित्रको म : एक पाठकीय अनुभूति

कमला न्यौपाने । “म भित्रको म” मेरो हातमा परेको निकै समय भइसकेको थियो। यति सुन्दर शीर्षक भएको पुस्तक हातमा परेपछि तुरुन्तै पढेँ, छोटो टिप्पणी लेखेँ र आफ्नो सामाजिक सञ्जालमा पनि

Read More